PHAPOŠI YA GO BALA
LEFELO LA BOSETŠHABA LA BOKGOBADINGWALO
TSHEDIMOŠO KA KAKARETŠO YA BANYAKIŠIŠI
Temana
KAKARETŠO……………………………………………………...1
BOINGWADIŠO BJALO KA MONYAKIŠIŠI……………………2
DIIRI TŠA PHAPOŠI YA GO BALA………………………………3
KGOPELO YA DIREKOTO……………………….…….…………4 – 4.6
DIKGOPELO TŠA BOKGOBAPUKU……………………………. 5 – 5.2
KGAOLETŠO YA DIREKOTO……………………………………. 6 – 6.5
GO KOPOLLA DIREKOTO……………………………………….. 7 – 7.5
TŠHUTIŠO YA DIREKOTO……………………………………….. 8 – 8.3
MEŠOMO YE E PHETHILWEGO YEO E THEILWEGO
GODIMO GA NYAKIŠIŠO KA GO MAKGOBADINGWALO
A BOSETŠHABA……….……………………………………………9 – 9.1
DIKGATIŠO TŠA BOSETŠHABA TŠE DI REKIŠWAGO…………10.0
TSHEDIMOŠO KA KAKARETŠO YA BANYAKIŠIŠI
KAKARETŠO
Le amogetšwe ka botho ka mo phapošing ya go bala ya Lefelo la Bosetšhaba la Bokgobadingwalo bjalo ka banyakišiši. Badiredi ba tla le thuša ka mekgwa ka moka yeo e kgonegago le ka bokgoni bja bona.
Go netefatša tšwelopele ya nyakišišo ya gago gore e be boreledi, melawana le dipeakanyo tše dingwe tše bohlokwa ke tše di tsebišwago fa gore o di tsebe. Dintlha tše di latelago, tšeo e lego gore tshedimošo ye ntši e swanetšwe e humanwe ka fase ga tšona, di hloka šedi ya gago ya ka pela:
Direkoto di swanetšwe di swarwe ka tlhokomelo. (Bona molawana 23 wa melawana yeo e kgomareditšwego.)
Go fiwa ga direkoto go tšwa go phapoši yeo e tiilego go ka ditelega go ya ka palo ya banyakišiši bao ba etelago Phapoši ya go Bala.
O ka se sware bolumo ya go feta e tee ka nako e tee mo tafoleng ya gago. Tafola yeo e swailwego ka "tafola ya letšatši" e gona go mašalela ka moka a direkoto.
Ga wa dumelelwa go bea rekoto efe goba efe mo fase lebatong. Molawana woo o bolelago gore direkoto di beelwa diiri tše 24 fela, o tla swanelwa ke go obamelwa ka tlhoko.
Dikhopi tša direkoto di tla bewa gore di fihlelelwe mo metšheneng ya go kopolla eupša o swanetše gore o diriše motšhene ka bowena. Ge o feditše go dira dikhopi mothuši wa phapoši ya go bala o tla go fa mokitlana woo o swanetšego gore o go iše go tee le tefo ya gago go kantoro ya Boingwadišo, Phapoši G111. Mothuši wa phapoši ya go bala ga a dumelelwa go swara tšhelete efe goba efe. (Bona temana 7.1 ka mo fase.)
Khopi ya thesisi/kgatišo ya gago di swanetšwe di neelwe go Bokgobadingwalo bja Bosetšhaba. (Go hwetša dintlha bona temana 9.1 ka mo fase.)
BONGWADIŠO BJALO KA MONYAKIŠIŠI
Go amogelwa fela banyakišiši bao ba ingwadišitšego ka phapošing ya go bala. Gore o ingwadiše bjalo ka monyakišiši, o swanelwa ke go dira kgopelo ka bowena go Hlogo ya Lefelo la Bosetšhaba la Bokgobadingwalo, goba moemedi wa gagwe, gore o hwetše thekete ya kamogelo. Nako ya thekete ya kamogelo e fela ka 31 Matšhe ngwaga wo mongwe le wo mongwe (mo lebakeng la banyakišiši ba sa ruri); go ra gore thekete ye mpsha ya kamogelo e swanetše e hwetšwe go tloga ka la 1 Aporele ngwaga wo mongwe le wo mongwe. Thekete yeo e swanetše e tšweletšwe nako le nako ge o tsena ka moagong.
DINAKO TŠA PHAPOŠI YA GO BALA
Dinako tša phapoši ya go bala ke tše di latelago: 08:00 – 16:00 go tloga ka Mošupologo go fihla ka Labohlano.
Dinako tše di okeditšwego: Mokibelo wa mathomo le wa boraro kgwedi ye nngwe le ye nngwe 09:00 – 13:00
Ga go direkoto tše di ka kgopelwago mo dinakong le ka morago ga dinako tše di latelago:
Magareng ga: 12:15 – 13:15; 10:00 – 10:15 le ka morago ga 15:00.
KGOPELO YA DIREKOTO
Mo ketelong ye nngwe le ye nngwe ya phapoši ya go bala, banyakišiši ba swanetše go saena retšistara ya banyakišiši. Pego ya go latela melao le melawana ya Phapoši ya go Bala, e saenwa ka ketelo ya mathomo.
Direkoto di kgopelwa ka diforomo tše kgethegilego tša go gatišwa tšeo monyakišiši a swanetšego gore a di tlatše gomme a di fe mothuši wa phapoši ya go bala. Ga go mabaka ao a hlolago gore direkoto di tlošwe ka diphapošing tše di tiilego mo nakong ya magare ga 10:00 – 10:15, 12:15 – 13:15 le ka morago ga 15:00. O kgopelwa gore o beakanye dinyakwa tša gago ka tsela yeo e lego gore direkoto di tla go fihlela pele ga nako yeo.
Dithuši tša go fapana di kabong ya banyakišiši gore ba kgone go hwetša direkoto, goba dihlopha tša direkoto, tšeo ba di hlokago, ke go re:
Lenaneo la Archivalia: Le akaretša lenaneo la direkoto ka moka tšeo di hlaotšwego le tšeo di sa hlaolwago lefelong leo le itšego la bokgobadingwalo. Lenaneo le le go thuša gore o netefatše gore ke methopo efe yeo e lego gona le go lekola ge eba o badile dilo ka moka tšeo di lebanego le hlogo ya nyakišišo ya gago.
Lenaneo: Lenaneo ke hlahlo ya mehuta ya direkoto go sehlopha sa maleba sa bokgobadingwalo, gomme e se go go direkoto tše di itšego goba dithuto. Ka fao go bohlokwa gore matseno a mananeo a balwe ka šedi.
Ditlhahlo: Matseno go tirišo ya Ditlhahlo go ya go Direkoto tšeo e sego tša Setšhaba, Dimaekrofilimi le Dikhopi di ihlaloša ka botšona.
Theminale ya khomphuthara: Ditšhupetšo tša direkoto (kudukudu difaele tša baingwadiši) tšeo di šetšego di dirilwe ka khomphuthara, di ka hwetšwa ka go diriša theminale ya khomphuthara yeo e lego gona ka phapošing ya go bala. Tlhahlo ya go diriša theminale e gona gomme mohlankedi wa phapoši ya go bala a ka botšišwa malebana le se.
Mananeo a khomphuthara: Mananeo a bokgobadingwalo ka moka ao a dirilwego ka khomphuthara a gona gomme a ka lebelelwa.
Badiredi ba ka se lekole direkoto tše itšego; ba ka kgona fela go fa tšhupetšo ya methopo yeo e kgonegago.
Titelo yeo e sa nyakegego ya go romela direkoto, direkoto tšeo di begwago gore di timetše, gape le mathata a mangwe ao a lebanego le neelo ya direkoto go Phapoši ya go Bala, di swanetšwe di begwe go Hlogo ya lefelo la Bokgobadingwalo goba moemedi wa gagwe.
Malebana le kgopelo le tshwaro ya direkoto, banyakišiši ba romelwa go Melawana ya Bokgobadingwalo ya Janaware 1997; Melawana e beilwe ka go sehlongwa seo se kgomareditšwego mo. Mo mabakeng a dibolumo tšeo di na go le direkoto tše di se go tša kgomarela, banyakišiši ba swanetše ba ele tlhoko gore tatelano ya direkoto ga e ferehlwe.
DIKGOPELO TŠA BOKGOBAPUKU
Ke fela ge dikgatišo di le gona ka bokgobapukung bja lefelo la bokgobadingwalo, moo di tla ba go gona gore di fihlelelwe ke banyakišiši. Dikgopelo tša kadimišo ya ka gare ga bokgobapuku di ka se direlwe gore banyakišiši ba holege.
Banyakišiši ba romelwa makgobengpuku gore ba kgone go hwetša methopo yeo e gatišitšwego la bobedi.
DIKGAOLETŠO GO DIREKOTO
Makgobadingwalo ka moka ao a swantšhitšwego a hweditšwego go tšwa go Kantoro ya Bosetšhaba ya Rekoto (dikhopi, dimaekrofilimi, diswantšho le mebepe), a na le kgaoletšo ya go kopollwa yeo e beilwego ke Kantoro ya Bosetšhaba ya Rekoto. Ka boripana tše ka moka ke gore, materiale o ka dirišwa bjalo ka methopo, dikhopi tša fiwa banyakišiši, eupša ga go kgatišo ya rekoto goba seripa sa yona seo se tla phethwago ntle le go hwetša tumelelo ya go ngwalwa ya Moswari wa Kantoro ya Bosetšhaba ya Rekoto. Monyakišiši o hlokega gore a hwetše tumelelo ye ka kwano ya gagwe gomme a e iše go Mokgobadingwalo wa Bosetšhaba. Aterese ke ye e latelago: Moswari, Kantoro ya Bosetšhaba ya Rekoto, Chancery Lane London WC2A ILR, England.
Makgobadingwalo a mantši a mošwamawatle ao a swantšhitšwego le direkoto tšeo e se go tša bosetšhaba a a kgaoletšwa, gomme banyakišiši ba kgopelwa gore ba netefatše dikgaoletšo tše.
Dikgaoletšo go direkoto tše dingwe tšeo e se go tša bosetšhaba di laetšwa ka go Tlhahlo go Direkoto tšeo e se go tša Bosetšhaba.
Banyakišiši ba ka dira kgopelo ka go ngwalela Mokgobadingwalo wa Bosetšhaba gore ba hwetše tumelelo ya go lebelela direkoto tšeo di lego ka go nako yeo e fetilego gomme di tswaleletšwe. Kgopelo yeo e tlantšwego, e nago le dinyakwa tše di latelago, e swanetšwe e romelwe:
Direkoto tše di nepilego tše di hlokegago, go ra gore nomoro, tlhalošišo le nako ya faele.
Thuto le nako yeo e akareditšwego gape le tebo ya nyakišišo.
Keletšo ya molekodi wa gago.
Kgatišo ya khomphuthara ga ya dumelelwa bjalo ka lenaneo la direkoto.
Makgobadingwalo ao a sa beakanywago (go ra gore Makgobadingwalo ao a senago mananeo goba dithuši tša go hwetša tšeo di swanago), direkoto tšeo di lego mo maemong a go bofologa gomme a le mo tseleng ya go bofša, ga tša dumelelwa go balwa. Mo mabakeng a makgobadingwalo ao a se go a beakanywa, dipeakanyo tša go bala direkoto tše bjalo di ka dirwa ka go ikopanya le Hlogo ya Lefelo.
GO KOPOLLA DIREKOTO
Metšhene ya go dira dikhopi e gona ka Phapošing ya go Bala gore banyakišiši ba ka e diriša. Banyakišiši ba swanetše ba dire mošomo wa bona wa go kopolla. Direkoto ka moka tšeo di kopollotšwego di swanetše di fiwe mothuši wa Phapoši ya go Bala. Dikhopi di tla bušetšwa go monyakišiši ka morago ga go lefa tšhelete yeo e nyakegago. Tefo yeo e dirwa ko kantorong ya boingwadišo, Phapoši ya G111 gomme tšhupatefo e swanetšwe e laetšwe go mothuši wa Phapoši ya go Bala pele o ka hwetša dikhopi. O kgopelwa gore o seke wa holofela gore mothuši wa Phapoši ya go Bala o tla swarwa tšhelete efe goba efe; go ya ka melawana ya tša ditšhelete, ga ba na toka ya go dira seo.
Banyakišiši ba swanetše gore ba hlokomele gore ga ba dire tshenyo efe goba efe go direkoto goba metšhene ya go dira dikhopi.
Ka mabaka a maemo ao a ya go fase a difaele tša bohwa ka go sehlopha sa makgobadingwalo a Lekgotlakgolo la Mong direkoto ka moka tša pele ga 1958 ga di sa dumelelwa gore di ka kopollwa.
Ga go dikhopi go tšwa go dipuku goba dikgatišobaka, ka ntle le dikgatišo tša mmušo tšeo di ka dirwago ka ge tše di swanelwa ke go latela Molao woo o beilwego wa Tokišo ya Tokelo ya ngwalollo (Molao wa 75 wa 1972).
Lefelo la Bokgobadingwalo ga le na ditlabelo tša go tšweletša maekrofilimi. Dinyakwa di tla fiwa ke mothuši wa Phapoši ya go Bala go ya ka tsela yeo se se ka beakanywago ka gona. Motšhene wa maekrofilimi woo o lego gona ka go Phapoši ya go Bala o na le setlabelo sa go kopolla.
TŠHUTIŠO YA DIREKOTO
Direkoto di ka šutišwa go tloga go lefelo la bokgobadingwalo go ya go le lengwe legatong la banyakišiši ka tshenyagalelo ya bona. Mo mabakeng a bjalo banyakišiši ba hlokega gore ba netefatše ka bo bona makgobadingwalo ao ba a nyakago gomme ba dire kgopelo ka go ngwalela Hlogo ya Lefelo la Makgobadingwalo go tloga go lefelo leo direkoto di swanetšego di romelwe gona.
Direkoto di tla bewa telong ya monyakišiši ka morago ga ge fela tefo ya tšhutišo (pušetšo) e dirilwe. Direkoto tše di tla ba gona lebaka la dibeke tše tshela fela.
MEŠOMO YEO E PHETHILWEGO YEO E THEILWEGO GODIMO GA NYAKIŠIŠO KA GO MAKGOBADINGWALO A BOSETŠHABA
Mo phethong goba kgatišong ya mošomo, go lebeletšwe gore monyakišiši ka go latela Molao 5 wa Molao wa Bosetšhaba wa Makgobadingwalo a Afrika Borwa (wa 43 wa 1996), a fane ka khopi ya mahala go lefelo la makgobadingwalo moo nyakišišo e dirilwego gona. Mo lebakeng leo nyakišišo e dirilwego mo mafelong a makgobadingwalo a go feta le tee, khopi ya mošomo wo o phethilwego e swanetšwe fiwe kantoro ya Bosetšhaba ya Mokgobadingwalo, moo mošomo o tla bewago ka go tlhokomelo ya le tee la mafelo a maleba a makgobadingwalo.
DIKGATIŠO TŠA TIRELO YA BOSETŠHABA YA MAKGOBADINGWALO TŠEO DI REKIŠWAGO
Dikgatišo tše itšego di a rekišwa. Lenaneotheko le le feleletšego le hwetšwa go mohlankedi wa Phapoši ya go Bala.
